Türkmenistanyň Taryhy
Müňlerçe ýyllyk baý taryhy we medeni mirasy öwreniň
Gadymy Türkmenistan
Häzirki Türkmenistanyň çägi gadymy döwürlerden bäri ilatly bolup gelýär. Arheologik tapyndylar, hususan-da Margiana sebitindäki Gonurdepe ýaly ýerlerden tapylanlar, bu topragy Bürünç asyry (takmynan b.e.ö. 2000) başlanan iň gadymy siwilizasiýalaryň birine öý bolup gelandygyny görkezýär.
Sebit birnäçe gadymy imperiýanyň, şol sanda gadymy döwrüň iň güýçli döwletleriniň biri bolan Parfiýa imperiýasynyň bir bölegi boldy. Parfiýanyň paýtagty bolan gadymy Nusaý şäheri sebitiň strategik ähmiýetiniň we medeni häsiýetiniň şaýady bolup durýar.
XII asyrda Merw ýarym million ilaty bolan dünýäniň iň uly şäherine öwrülip, Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda yslam ylmynyň we medeniýetiniň esasy merkezine öwrüldi.
Ýüpek Ýoly Döwri
Türkmenistanyň Beýik Ýüpek ý olundaky ýerleşişi ony siwilizasiýalaryň möhüm çatrygyna öwürdi. Merw, Nusaý we Köneürgenç ýaly şäherler haryt, pikirler we medeniýetleriň Gündogardan we Günbatardan birleşýän iri söwda merkezleri hökmünde gülläp ösdi.
Sebit ussatlary bilen meşhur bolup, kontinentlerde söwda edilýän ajaýyp türkmen halylaryny, çylşyrymly şaý-sepleri we owadan keramik önümlerini öndürdi. Şu şäherler şeýle hem ylym merkezleri bolup, bütin belli dünýäden alymlary, sungatçylary we söwdagärleri özüne çekýärdi.
XIII asyrdaky Mongol basybalyjylygy ýaly köpsanly çozuşlara we weýranlyga garamazdan, türkmen halkynyň özüne çekiji ruhy durnukly bolup, özboluşly şahsyýetini we medeni däp-dessurlaryny saklap galdy.
Häzirki Zaman Türkmenistan
Asyrlar boýy dürli imperiýalaryň düzüminde bolansoň, Türkmenistan XIX asyryň ahyrynda Russiýa imperiýasynyň, soňra bolsa Sowet Soýuzynyň bir bölegi boldy. 1991-nji ýylyň 27-nji oktýabrynda Türkmenistan garaşsyzlygyny yglan edip, özygtyýarly döwlete öwrüldi.
Garaşsyz Türkmenistan häzirkileşmäni kabul edip, baý medeni mirasyny saklamak üçin işleýär. Paýtagt Aşgabat ak mermerden ýasalan häsiýetli binagärligi bilen tanalýan häzirki zaman şäherine öwrülip, Ginnes rekordlar kitabyna öz ýerini gazandy.
Häzirki wagtda Türkmenistan ylym, infrastruktura we medeniýeti saklamaga maýa goýumlary bilen geljege çemeleşip oturyp, köp sanly muzeýler, dikeldilen taryhy ýadygärlikler we medeni festiwaller arkaly öz gadymy mirasyny belleýär.
Medeni Miras
Türkmenistanyň medeni mirasy Gadymy Merw, Köneürgenç we Nusaý ýaly ÝUNESKO-nyň Bütindünýä miras sanawyndaky köp sanly obýektlerde saklanýar. Ýurduň muzeýlerinde müňýyllyklardan başap, gadymy Margiana keramikasy, Parfiýa pil süňküni ritonlary we orta asyr golýazmalary ýaly gymmatly artefaktlar saklanýar.
Türkmen halky, milli hazynasy hasaplanýan haly dokamak sungatyny aýratyn saklap gelýär. Türkmen aýdym-sazy, edebiýaty we dilden-dile geçýän däp-dessurlary nesiller arkaly geçip, gadymy Türkmenistanyň ruhyny häzirki döwürde hem dowam etdirýär.